परशुराम कुंड, अरुणाचल.

अरुणाचल मधील टेंगापानी, नामसाईच्या गोल्डन पॅगोडाहुन परशुराम कुंड ला जाण्यासाठी आम्ही निघालो. ही गोष्ट आहे ऑक्टोबर २०१९ मधील. 

त्या दिवशी सतत पाऊस पडत होता. सगळीकडे हिरवेगार तर अरुणाचल मध्ये नेहमीच असते. पावसात भिजलेली झाडे, स्वच्छ हिरवळ, मध्येच ढगांत अदृश्य होणाऱ्या पर्वतरांगा, वाहणारे थंडगार वारे, फार सुंदर होते ते सगळे. 

अरुणाचल 

डोंगरातला रस्ता होता. तुफान वारा होता. त्या सगळ्या अवाढव्य डोंगराळ प्रदेशात आमची गाडी म्हणजे एक ठिपका होती. वाऱ्याने उडून जायला वेळ लागणार नाही इतका जोरात वारा वाहत होता.

एक खिडकी फोटो काढण्यासाठी उघडली तर ड्राइवर म्हणाला की दुसऱ्या बाजूची पण उघडा, नाहीतर आत आलेल्या वाऱ्याने गाडी हलायला लागेल. शेजारी खोल दरी दिसत असताना गाडी हलायच्या कल्पनेने अंगावर काटा आला आणि पहिली खिडकी देखील फोटो काढल्या काढल्या बंद केली..नकोच ती वाऱ्याची परीक्षा! 

रस्ता कसा होता हे प्रत्यक्ष अनुभवण्यासाठी पुढे दिलेल्या लिंकवर क्लिक करून विडिओ नक्की बघा.

Namsai- Parshuram kund road

ह्या नदीचे नाव लोहित आणि ह्या जिल्ह्याचेही नाव लोहित. लोहितचा अर्थ रक्त किंवा रक्तवर्णी. भारत आणि चीनमधून वाहणारी ही नदी आहे. आत्ता जरी पाऊस पडत असल्याने, वाहून आलेल्या मातीने तिचा रंग गढूळला असला तरी एरवी लालसर दिसत असेल कदाचित. अन्यथा असे नाव का दिले असेल नदीला?

पायऱ्यांवरून दिसणारे कुंड 

लोहित जिल्ह्यातील तेलुंग प्रदेशातील मिश्मी भागातील परशुराम कुंड हे भारतातील एक प्रसिद्ध स्थान. भारत आणि नेपाळ मधून दर मकर संक्रांतीला लाखो हिंदू ह्या स्थानी, यात्रेसाठी येतात.

परशुराम हे दशावतारापैकी सहावा अवतार मानले जातात. ह्या ठिकाणाशी अनेक आख्यायिका जोडल्या गेल्या आहेत. त्या सर्वातला समान धागा हा की परशुराम इथे आले होते. त्यांनी इथे तप केले.

इथले पाणी अतिशय पवित्र मानले जाते. इथे स्नान केल्यास गंगास्नानाचे पुण्य मिळते असे म्हटले जाते. त्यामुळे स्नान करण्यासाठी भाविकांची गर्दी असते. 

पायथ्यापर्यंत गाडी जाते. नंतर मात्र आधी भरपूर पायऱ्या चढायला व उतरायला लागतात. म्हणजे आपण एक लहान डोंगर चढतो व पलीकडच्या बाजूने उतरून नदीशी जातो. 

जवळपास तीनशे पायऱ्या असतील. त्यापैकी काही अवघड आहेत. वयस्कर किंवा इतर काही शारीरिक व्याधी असणाऱ्या लोकांना कदाचित ह्या पायऱ्या अवघड जातील. नुकतेच भारत सरकारने हे ठिकाण सुव्यवस्थित करण्यासाठी मदत जाहीर केली आहे. तेव्हा आता हे चढणे उतरणे सोयीचे होईल.

आम्ही गेलो तेव्हा पूर्ण वेळ बारीक बारीक पाऊस पडत होता. कामलांग अभयारण्याचा हा भाग असल्याने सर्वत्र घनदाट झाडी दिसते. अगदी घनदाट जंगलात परशुराम कुंड हे ठिकाण असल्याने पायऱ्यांच्या आजूबाजूला गर्द झाडी आहे. त्यामुळे पायऱ्या चढण्याचा थकवा अजिबात जाणवत नाही.

पायऱ्यांवरून दिसणारे दृश्य अनुभवण्यासाठी पुढील लिंकवर क्लिक करून विडिओ नक्की बघा.

Parashuram Kund From the steps

पायथ्याशी एक परशुराम मंदिर आहे. पायऱ्या चढताना अधूनमधून काही मंदिरे लागतात. रेणुका मातेचे मंदिर देखील आहे. ह्या सर्व मंदिरांच्या आसपास गायी मुक्तपणाने फिरत असतात. शेणही जागोजाग दिसत होते. पाऊस आणि शेण, दोन्हींमुळे चालताना खूपच जपून चालावे लागत होते. 

श्री परशुराम मंदिर 

इथे पूर्वी जे कुंड होते, ते १९५० च्या भूकंपामध्ये नाहीसे झाले. त्यावरून आता पाण्याचा वेगवान प्रवाह वाहतो आहे. पण आता त्याच जागी, आश्चर्यकारक रित्या, खडकांनी वेढलेला असा एक वर्तुळाकार भाग आपोआप निर्माण झाला आहे. पौराणिक काळातील कुंड भूकंपाने नाहीसे केले तरी निसर्गाने पुन्हा तिथे दुसरे कुंड निर्माण केले! 

परशुराम कुंड 

परशुराम कुंड 

परशुराम कुंड 

परशुराम कुंड 

ह्या ठिकाणाला भेट देण्याचा आनंद विलक्षण आहे. निसर्गाचे शांत रम्य रूप इथे दिसते तसेच अत्यंत रौद्र रूप देखील दिसते. अनेक भाविक ह्या कुंडात स्नान करण्यासाठी, काही पूजाविधी करण्यासाठी दूरवरून येतात. श्रद्धापूर्वक यात्रा करतात.

हा सर्व भाग महाभारतातील भीष्मक राजाचा आहे असे कोणीतरी सांगितले. पण भीष्मक राजा म्हणजे रुक्मिणीचे वडील, हे तर विदर्भात राहायचे असे आपण मानतो. तेव्हा कदाचित कामलांग अभयारण्य हे ज्याचे राज्य होते तो भीष्मक राजा वेगळा असावा. 

कुंडाला जाणाऱ्या रस्त्याच्या पायथ्याशी, जिथे गाड्या पार्क केल्या जातात तिथे जवळच काही लहानलहान दुकाने आणि खानावळी आहेत. आम्हाला तिथे ताजे, गरम, चविष्ट शाकाहारी जेवण मिळू शकले. अर्थात आम्ही आधी फोन केला होता व कुंडाला जाताना पण सांगून गेलो होतो की आम्ही आल्यावर जेवायला येतो म्हणून.

पूर्ण वेळ पावसात भिजत, इतक्या पायऱ्या चढ उतर केल्यावर गरम भजी, सुग्रास अन्न खाताना विशेष आनंद झाला. 

पाउस महाराष्ट्रातील असो वा अरुणाचलमधील, पावसात भिजल्यानंतर भजी खाताना सारखाच आनंद मिळतो हे महत्वाचे निरीक्षण इथे नोंदवून ठेवत आहे!!

वारा तर इतका होता की आमच्या पानातले पापड धरून ठेवण्याची कसरत करायला लागत होती. नाहीतर ते उडून जात होते!!

पाउस आणि भजी 

स्थानिक शाकाहारी जेवण 

कोरा चहा 

जेवण झाल्यावर रेस्टोरंटच्या मालकिणीने आम्हाला तिथला खास काळा चहा दिला. टी सेट खूपच वेगळा दिसला म्हणून मी तिला विचारले की कुठून आणला? तर तिने सांगितले की ब्रम्हदेशाच्या बाजारातून! कसे काय विचारताच ती म्हणाली, हा जो मागे डोंगर दिसतो आहे ना? तो पार केला की ब्रम्हदेश आहे!

मला जे तिच्या बोलण्यातून समजले ते असे, काही जनजातीच्या लोकांना तिथे जायला किंवा तिकडून इथे यायला परवानगी आहे. अर्थात सीमेवर एक बॉर्डर पोस्ट आहे पण ते दूर आहे. अरुणाचल प्रदेश, नागालँड, मिझोराम आणि मेघालय ह्या चार राज्यात भारत ब्रम्हदेश सीमाभाग आहे. जवळपास १५०० किलोमीटरची ही सीमा आहे.

असे हे भारताच्या सीमेजवळ असणारे, भाविकांचे श्रद्धास्थान असणारे निसर्गरम्य परशुराम कुंड. नक्की भेट द्या. प्रवास अवघड आहे पण आनंददायी आहे.