१८९६ मध्ये पुण्यात प्लेगची साथ पसरली होती. १८९७ मध्ये आला ब्रिटिश सरकारचा संसर्गजन्य रोग विरोधी कायदा. त्या कायद्याची अंमलबजावणी अतिशय अमानुषरीत्या केली गेली. लोकांच्या देवघरात ब्रिटीश अधिकारी प्लेग कमिशनर वॉल्टर चार्ल्स रँड ह्याचे सैनिक बुटासकट शिरु लागले. देवघरातले देव रस्त्यावर फेकू लागले. भारतीय धार्मिक, सामाजिक प्रथा परंपरांचा अनादर करत लोकांचा छळ केला गेला. स्वैपाकघरातील लोणच्याच्या बरण्या, इतर खाद्यपदार्थ संसर्गाचे कारण सांगून उकिरड्यावर ओतले गेले. केवळ संशयावरून कित्येक लोकांचे घरगुती सामान जाळून टाकले. इतकेच करून ब्रिटिश सरकार थांबले नाही. तर प्लेगचे रुग्ण शोधण्याच्या नावाखाली घरातील स्त्रिया आणि वृद्ध ह्यांच्यावर अत्याचार केले गेले. पुण्यातील जनतेत मोठा असंतोष पसरला. हा सगळा अत्याचार मुकाट्याने सहन करणे कठीणच होते. उन्मत्त रँडला अद्दल घडवण्याची योजना काही स्वाभिमानी तरुणांनी आखली. त्यात सहभागी होते चापेकर बंधू, म्हणजे दामोदर, बाळकृष्ण आणि वासुदेव चापेकर . त्यांच्यासमवेत होते त्यांचे अजून काही शूर मित्र. २२ जून १८९७ला पुण्यात एक मोठा ...
पाटण सर्वांना माहिती असते ते 'रानी की वाव' तिथे आहे म्हणून. भारतातील समृद्ध हातमाग कौशल्याचा उत्तम नमुना असलेली पटोला साडीदेखील पाटणचीच. गुजराथमधील अहमदाबाद पासून साधारण दीडशे किलोमीटरवर असणारे पाटण जागतिक पर्यटनाच्या नकाशावर मानाचे स्थान पटकावून बसले आहे. युनेस्को चे जागतिक वारसा स्थळ म्हणून मानांकन मिळवलेले हे ठिकाण आहे. रानी की वाव रानी की वाव रानी की वाव रानी की वाव रानी की वाव 'रानी की वाव' नावावरूनच आपल्या लक्षात येते की ही राणीने बांधलेली विहीर आहे. पण खरे तर ही नुसती वाव म्हणजे विहीर नसून सुमारे 64 मीटर लांब, 20 मीटर रुंद आणि 27 मीटर खोल म्हणजे साधारण सात मजल्यांइतकी खोली असलेले विष्णूचे मंदिर आहे असेच म्हणावे लागेल. जमिनीपासून खोल खोल उतरत जाणारी अशी ही रचना आहे. राणी उदयमती हिने तिचा पती राजा भीमदेव पहिला याच्या स्मरणार्थ हे मंदिर बांधले म्हणून याचे नाव 'रानी की वाव' असे पडले. राजा भीमदेव पहिला म्हणजे अनहिलवाड किंवा अनहिल्लपूर पाटणच्या सोळंकी वंशाचा संस्थापक मुलराज ह्याचा मुलगा होता. ह्या वंशाने अनेक पराक्...