म्यूईर वुड्स राष्ट्रीय स्मारक

म्यूईर वुड्स राष्ट्रीय स्मारक 

एखादा वनविभाग राष्ट्रीय स्मारक असणे तसे दुर्मिळ नसले तरी नक्कीच कौतुकाचे असते. म्यूईर वूड्स हे असेच अमेरिकेतील एक राष्ट्रीय स्मारक. अमेरिकेचे भूतपूर्व अध्यक्ष रुझवेल्ट ह्यांनी ह्या जंगलाचे नाव म्यूईर राष्ट्रीय स्मारक ठेवले आणि हा विभाग संरक्षित देखील केला. 

म्यूईर वन राष्ट्रीय स्मारक - इतिहास 

त्या आधी ह्या वनविभागाने अनेक स्थित्यंतरे पाहिली. मुळात अनेक शतकांपूर्वी इथे वहिवाट होती ती ह्या भागातील मूळ निवासी मिवाक जमातीची. ती देखील फार क्वचित शिकारीसाठी ते आले जंगलात तर. एरवी इथली उंचच उंच झाडे, त्यांच्यातून झिरपणारे सूर्यकिरण, जंगली श्वापदे, पाण्याचे झरे, मुक्तपणे बागडणारी पक्षी आणि अपार शांतता. 

पण ह्या सुखी चित्रात आला आधुनिक माणूस आणि जे व्हायचे तेच झाले. कॅलिफोर्नियात सोने सापडायला लागले आणि माणसांची आवक वाढली. त्याच सुमारास तांत्रिक प्रगती व्हायला सुरुवात झाली होती. रेल्वे सुरु झाली होती. लाकडाची वाहतूक सोपी झाली. त्या नंतर ह्या वनविभागाने पाहिला जंगलतोडीचा काळ, लाकूड उद्योगाची भरभराट. त्या नंतर लागलेल्या आगी आणि त्यात भस्मसात झालेली झाडे हे सगळे सगळे पाहिले. 

अशावेळी १९०३ मध्ये विल्यम केंट नावाच्या श्रीमंत राजकारणी गृहस्थाला त्यांचा मित्र घेऊन गेला ह्या रेडवूड कॅनियनला आणि जंगलतोड थांबवण्यासाठी तूच ही सगळी जमीन विकत घे अशी गळ घातली. जंगलाचे नशीब चांगले म्हणून विल्यम केंट आणि त्याच्या पत्नीने हे सगळे जंगल म्हणजे ६११ एकर त्यावेळी ४५००० डॉलर्स ना विकत घेतले. 

माउंट तमालपईस रेल्वे सुरु झाली आणि ह्या वनविभागाला भेट देणाऱ्या लोकांची संख्या वाढली. अनेक लोक इथे फिरण्यासाठी, गिर्यारोहणाची येऊ लागले. 

जंगलतोडीला प्रतिबंध करणारे काही नियम आले. जंगलाने कदाचित थोडा सुटकेचा निश्वास टाकला असेल आणि आले दुसरे संकट.. पाण्याचे. इथे पाण्याचा तलाव करून पाणीपुरवठा करावा अशी योजना एका कंपनीने मांडली. त्यातून तोडगा काढून, वनविभाग वाचवण्यासाठी केन्टने ही सगळी जमीन सरकारला देणगी म्हणून देऊन टाकली आणि इथे संरक्षित वनविभाग करावा, त्याला निसर्ग प्रेमी आणि पर्यावरणासाठी काम करणारे जॉन म्यूईर ह्यांचे नाव द्यावे अशी मागणी केली. अमेरिकेचे अध्यक्ष रुझवेल्ट ह्यांनी ती मागणी मान्य करून म्यूईर वुड्स नॅशनल मॉन्युमेंट असे नाव दिले ते आपण सुरुवातीला वाचलेच.

"The clearest way into the Universe is through a forest wilderness. " - John Muir

कुठे आहे?

अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया राज्यातील सॅन फ्रान्सिस्को शहरापासून अगदी जवळ, साधारण २० किलोमीटरवर हा वनविभाग आहे. 

गोल्डन गेट ब्रिज वरून पुढे जायचे म्हणजे अर्थातच त्याचे शूटिंग करणे आलेच!! त्याही दिवशी म्हणजे जुलै २०२२ च्या शेवटच्या आठवड्यात, दिनांक २९ जुलैला भरपूर धुके होते. 

ती विडिओ इथे पाहू शकता! 

किंवा ह्या लिंकवर क्लिक करून पाहू शकता. 

Golden gate bridge

रॉबिन विल्यम्स टनेल आणि सॉसलिटो नावाच्या अत्यंत सुंदर गावातून जाणारा रस्ता नंतर अनेक वळणे घेत जातो. 

डोंगरउतारावर असलेली घरे, वळणांचे रस्ते, सुखद थंड हवा, फुले, समुद्रकिनारा आणि निवांतपण ह्या सगळ्यांमुळे Sausalito गाव प्रसन्न वाटते. 

गोल्डन गेट नॅशनल रिक्रिएशन एरिया मधून पुढे जात माउंट तमालपाईसच्या वळणांच्या रस्त्यावरून आपण पुढे जातो. सॅन फ्रान्सिस्कोचे प्रसिद्ध धुके आपल्यासोबत असतेच. 

जसे जसे आपण म्यूईर वन विभागाच्या जवळ येऊ लागतो तसतशी आजूबाजूची झाडे जास्त दाट आणि उंच आहेत असे लक्षात यायला लागते. 

थोड्याच वेळात आपण म्यूईर वूड्सला पोचतो. प्रवेशासाठी तिकीट आहे. 

प्रवेशद्वारातून आपण आत जातो ते उंचच उंच रेडवुड्स च्या सान्निध्यात. इतकी शतके जुनी अशी रेडवुड्सची जंगले आता जगात फार कमी राहिली आहेत. त्यातील हे एक.

जंगलात आत गेल्यावर मानवी वस्तीची ही एकच खूण दिसते. ते देखील मुख्य प्रवेशद्वाराजवळ असलेले कँटीन. बाकी आत गेल्यावर मग काही बांधकाम दिसत नाही. 

ह्या वरच्या दोन्ही फोटोत ते लोक काय बघत आहेत असा प्रश्न पडला असेल तर त्याचा फोटो हा बघा. 

हा आहे रेडवूडचा एक स्लाइस. १९३० मध्ये सापडलेला आणि तेव्हापासून इथे असलेल्या ह्या लाकडाचा अभ्यास केल्यावर तज्ज्ञांच्या असे लक्षात आले की हे झाड हजार वर्षे जगले होते. त्या वलयांनी अनेक शतकांची कहाणीच सांगितली होती, कधी दुष्काळ होता, कधी पाणी मिळाले, कधी पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळाला, कधी आगी लागल्या..त्या सगळ्यांच्या खुणा अंगावर वागवत असलेला हा इतका पुरातन ओंडका पाहणे फार अपूर्वाईचे वाटले. आता त्यावर त्या त्या वलयाच्या वेळी मानवी इतिहासात काय काय महत्वाचे घडत होते ते रंगवले आहे. 

जंगलात वेगवेगळे ट्रेल्स आहेत. ते किती अवघड आहेत, किती चढाचे आहेत, किती वेळ लागेल ही सर्व माहिती माहितीफलकावर ठिकठिकाणी लिहिलेली आहे. त्यातले आपापल्या वेळेनुसार, इच्छेनुसार, शक्तीनुसार आपण निवडू शकतो. 

आत चार पूल आहेत. हे पूल आहेत झऱ्यांवर बांधलेले. माउंट तमालपाईस वरून वाहत येणारे पाणी रेडवुड्स क्रिकला ह्या झऱ्यातून मिळते. तिथपर्यंत जातानाचा त्यांचा झुळझुळ वावर आपल्याला जागोजागी भेटत राहतो. ते झरे आणि धुक्यापासून मिळणारे पाणी हेच ह्या रेडवूड्स ची जीवनवाहिनी आहेत. 

कोट्यावधी वर्षांपासून रेडवूड्स पृथ्वीवर आहेत. त्यांच्या इतकीच जुनी अनेक झाडे आणि डायनोसोर सारखे प्राणी नष्ट झाले. पण उल्कापात, पूर, दुष्काळ, अतिवृष्टी, वादळे, अग्नितांडव, हवामानातील आणि पर्यावरणातील बदल ह्या सगळ्याला तोंड देत रेडवुड्सच्या काही प्रजाती टिकून राहिल्या. आता जगातील सर्वात जुनी, सर्वात उंच, सर्वात मोठी जिवंत वस्तू कोणती असा प्रश्न आला तर त्याचे उत्तर अर्थातच रेडवुड्स हेच आहे.

इथली म्हणजे म्यूईर वूड्स मधली झाडे देखील शेकडो वर्षांपासून इथे आहेत. 

कधी आगीमुळे किंवा इतर कोणत्या संकटामुळे झाड मरू लागले तर लगेच हा धोक्याचा इशारा मिळताच त्याच्या मुळांतून अनेक बर्ल स्प्राऊट्स वर येतात आणि त्या मूळ खोडाभोवती गोलाकारात वाढतात. त्यांना फॅमिली ट्रीज असे अत्यंत समर्पक नाव आहे. 

पण ह्या खेरीज बियांपासून देखील झाडे उगवतात. १९७६ मध्ये अभ्यासकांच्या लक्षात आले जे दोनशे वर्ष जुने झाड आहे ते एकटेच आहे. फॅमिली ट्री नाही. तेव्हा हे बी पासून वाढलेले झाड असावे असा निष्कर्ष काढण्यात आला. 

हे जंगल संरक्षित वनविभाग होण्यात महत्वाची भूमिका बजावलेल्या श्रीयुत पिनशॉ ( Gifford Pin - chot ) ह्यांच्या सन्मानार्थ एका वृक्ष समूहाला आणि जागेला Founders Grove असे नाव देण्यात आले आहे. 

जगणे, जगत राहणे सोपे नसतेच. मग माणूस असो की झाडे.. ही झाडे बघा शतकांच्या प्रवासात, जगण्याच्या खुणा वागवत अशी झाली आहेत. 

१९ मे १९४५ ला युनाइटेड नेशन्सच्या बैठकीसाठी जमलेले सभासद म्यूईर वूड्सला आले होते. तेव्हा नुकत्याच म्हणजे महिन्यापूर्वी मृत्यू पावलेल्या प्रेसिडेंट रुझवेल्ट ह्यांना श्रद्धांजली वहावी हा उद्देश होताच. पण ह्या शांत वातावरणाचा, वृक्षांच्या सान्निध्याचा परिणाम होऊन जागतिक शांततेच्या दिशेने एक पाऊल पुढे जाईल ही आशा देखील होती. 

शांत वातावरण, झऱ्याचा आवाज, अधून मधून होणारी पक्ष्यांच्या पंखांची फडफड .. आपण अगदी वेगळ्याच जगात असतो. 

इथे किती फोटो काढावे तितके कमीच आहेत. 

ही झाडाची ढोली मोठी होतीच. अशा अनेक आहेत. पण जी म्यूईर वूड्सच्या फोटोत नेहमी असते ती झाडाची ढोली एकावेळी चांगली चारपाच ढोली माणसे उभी राहू शकतील इतकी मोठी होती!! ही बघा दोन माणसे उभी आहेत. 

रेडवूड्सची मुळे खूप पसरतात. सभोवतालच्या परिसरात आपली व्याप्ती वाढवतात. 

'And into the forest I go, to lose my mind and find my soul.'- John Muir

#muirwoodsnationalmonument #muirwoods #redwoods #california #sanfrancisco #nature #travel #hiking #redwoodforest #travelphotography #forest #muirwoodsnationalpark #trees #adventure #hikingadventures #naturephotography #californiaadventure #muirbeach #redwoodsnationalpark #johnmuir #muir #sanfranciscolife #millvalley #redwood #redwoodtrees #photography #marincounty #adayinsfo  #daytouraroundsanfransisco #whattoseeinsanfransisco #placestovisitinsanfransisco